Een leesuitdaging aangaan: haal meer uit je leesjaar
Aan het begin van een nieuw jaar nemen veel mensen zich voor om ‘meer te lezen’. Het is een mooi voornemen, maar ook een vaag voornemen — en vage voornemens sneuvelen vaak al in februari. Een leesuitdaging kan helpen om dat om te zetten in iets concreets en leuks. Het geeft je een doel om naartoe te werken, een beetje speelsheid, en een fijn gevoel van voldoening als je een boek afvinkt. In dit stuk laten we zien hoe je er een aangaat zonder dat het gaat voelen als huiswerk.
De bekendste vorm is het jaardoel: je neemt je voor om een bepaald aantal boeken te lezen in een jaar. Twaalf boeken, oftewel eentje per maand, is een prima en haalbaar begin voor de meeste mensen. Lees je al veel, dan kun je hoger mikken. Het getal maakt eigenlijk niet zoveel uit; het gaat erom dat je een richtpunt hebt dat je motiveert zonder je op te jagen. Het doel is meer lezen én er meer van genieten, niet jezelf afjakkeren.
Nog leuker dan alleen tellen, is een uitdaging met thema’s. In plaats van ‘lees twintig boeken’ geef je jezelf opdrachten die je uit je vaste smaak trekken. Bijvoorbeeld: een boek van een schrijver uit een ander land, een boek dat al tien jaar op je plank ligt, een boek dat je als kind mooi vond, een boek met maar één woord in de titel, of een boek dat een vriend je aanraadt. Zulke opdrachten maken van lezen een klein spel en brengen je bij titels die je anders nooit had gekozen.
Het mooie van thema-uitdagingen is dat ze je horizon verbreden. We hebben allemaal de neiging om steeds hetzelfde soort boeken te kiezen — en dat is prima, maar je mist er ook van alles mee. Een opdracht als ‘lees eens een genre dat je normaal links laat liggen’ kan je een verrassend fijne ontdekking opleveren. Menig lezer heeft zo een nieuwe favoriete schrijver of zelfs een heel nieuw lievelingsgenre gevonden.
Een belangrijke regel bij elke leesuitdaging: wees mild voor jezelf. Het doel is om lezen leuker te maken, niet om er een verplichting van te maken waar je stress van krijgt. Loop je achter op schema? Prima, haal het gerust niet. Vind je een boek na vijftig bladzijden niks? Leg het weg en pak iets anders — dat telt gewoon niet mee, en dat geeft niks. Een uitdaging die je ongelukkig maakt, doet precies het tegenovergestelde van wat de bedoeling is.
Om je uitdaging vol te houden, helpt het om je voortgang bij te houden. Dat kan met een simpel schriftje, een lijstje op je telefoon, of een leesdagboek waarin je noteert wat je gelezen hebt en wat je ervan vond. Het zien groeien van je lijst is verrassend motiverend, en aan het eind van het jaar terugkijken op alles wat je gelezen hebt, geeft een heerlijk gevoel. Sommige mensen houden zelfs favoriete zinnen bij, als een soort persoonlijke bloemlezing.
Een uitdaging is nog leuker als je hem samen doet. Spreek met een vriend of vriendin af om elke maand hetzelfde boek te lezen, of daag elkaar uit met opdrachten. Zo krijg je er meteen iemand bij om over je boeken te praten, en houdt de gezelligheid je gemotiveerd. Ook online zijn er talloze leesgroepen en gezamenlijke uitdagingen waar je aan mee kunt doen, met mensen die je enthousiasme delen.
Wil je het echt speels aanpakken, maak dan een ‘leesbingo’. Teken een rooster van vijf bij vijf en zet in elk vakje een opdracht: een dik boek, een dun boek, een boek van meer dan honderd jaar oud, een boek dat verfilmd is, een boek dat je aan het huilen maakt, enzovoort. Elke keer dat je een boek leest dat aan een vakje voldoet, kruis je het aan. Een rijtje vol? Bingo. Het maakt van je leesjaar een klein avontuur.
Wat je ook kiest, onthoud dat er geen ‘juiste’ manier is om een leesuitdaging te doen. Voor de een werkt een strak jaardoel, voor de ander juist een losse bingo of helemaal geen tellen. Experimenteer gerust en kijk wat bij je past. Het enige wat telt, is dat je aan het eind van het jaar meer hebt gelezen én er meer plezier aan hebt beleefd. Alles daarbuiten is bijzaak.
Een fijne variant voor wie het rustiger aan wil doen, is de ‘kwaliteit boven kwantiteit’-uitdaging. In plaats van een hoog aantal boeken na te jagen, neem je je voor om bewuster te lezen: elk boek helemaal uit te laten komen, aantekeningen te maken van mooie zinnen, of na afloop even te noteren wat je ervan vond. Zo haal je meer uit minder. Voor sommige mensen werkt dat veel prettiger dan een race tegen een getal, en het maakt het lezen verdiepender.
Wil je je uitdaging levendig houden, deel hem dan met anderen. Steeds meer mensen houden online bij wat ze lezen, in leesgroepen of gewoon met een paar vrienden in een appgroep. Elkaar op de hoogte houden van je voortgang werkt aanstekelijk: je krijgt tips, je viert elkaars mijlpalen, en een beetje gezonde competitie kan net het duwtje zijn dat je nodig hebt. Bovendien is het gewoon gezellig om je leesavonturen met iemand te delen.
En als je uitdaging halverwege het jaar toch een beetje verwatert? Geen paniek, en vooral geen schuldgevoel. Je mag altijd opnieuw beginnen, je doel bijstellen of van aanpak wisselen. Een leesuitdaging is een hulpmiddel om plezier te vergroten, geen contract. Merk je dat het je juist stress geeft, dan is het volkomen oké om hem los te laten en gewoon te lezen waar je zin in hebt. Uiteindelijk is de mooiste uitdaging simpelweg: blijf genieten van boeken.
Klaar om te beginnen? Kies een doel of een paar leuke opdrachten, en zoek je eerste boek uit. Kom je bij een opdracht niet uit welke titel je moet pakken — ‘een boek dat me aan het denken zet’, bijvoorbeeld — dan is onze boekentest precies wat je nodig hebt. Beantwoord een paar vragen, en wij vinden een boek dat past bij de opdracht én bij jou. Zo wordt je leesjaar niet alleen voller, maar vooral ook leuker.
